Transcription

Cadangan penambahbaikan pengangkutanawam menyeluruh melalui SuruhanjayaPengangkutan Awam Darat (SPAD)Pencadang:M Zulkarnain Hamzah(Ahli Jawatankuasa Urustadbir Baik dan Keadilan Sosial, Jamaah Islah Malaysia, JIM)Moaz Yusuf Ahmad(Pengerusi, Pertubuhan untuk Penambahbaikan Pengangkutan Awam, TRANSIT)Muhammad Sha’ani Abdullah(Setiausaha Agung, Gabungan Persatuan-Persatuan Pengguna-Pengguna Malaysia, FOMCA)4 Februari 20088 Safar 14301

KANDUNGAN1.0Pendahuluan . 32.0Bidang Kuasa . 42.1 Keperluan badan pemantau pengangkutan awam . 4Badan pantau pengangkutan awam perlu . 42.2Pertindanan Bidang Kuasa . 52.2.1Pemantauan Operasi. 52.2.2Pemantauan Prasarana . 62.2.3Pemberian Lesen . 62.2.4Penyediaan Prasarana. 72.3 Penyelarasan Bidang Kuasa . 83.0Pengagihan Pertanggung-jawaban Pengangkutan Awam . 93.1 Model Pengukuran Keberkesanan Pengangkutan Awam . 93.1.1Capaian mudah kepada pengangkutan awam . 103.1.2Kehadiran pengangkutan awam . 103.1.2Reliabiliti pengangkutan awam. 113.1.2Keselamatan pengangkutan awam . 113.1.2Keselesaan pengangkutan awam. 124.0Dana Pengangkutan Awam . 125.0Cadangan Sistem Transit Aliran Deras Berintegrasi (STADI) Lembah Klang . 135.2 Penambahbaikan Pengangkutan Awam Secara Menyeluruh . 145.3Zon Pusat Bandar Kuala Lumpur . 165.3.1Terminal Pintu Masuk Utama (Gateway) Kuala Lumpur. 175.3.2Terminal Pertukaran Transit Kuala Lumpur . 185.3.3Transit Aliran Deras Bas Berangkai Kuala Lumpur (BRT-KL) . 195.4 Zon Lingkungan Lembah Klang . 215.4.1Terminal Pintu Masuk Utama (Gateway) Wilayah Persekutuan . 225.4.2Terminal Pertukaran Transit Lembah Klang . 225.5 Zon Perbandaran Di Sekitar Lembah Klang . 236.0Insentif Penggunaan Pengangkutan Awam . 232

1.0 PendahuluanDi dalam Belanjawan 2009, Perdana Menteri YAB Datuk Seri Abdullah Ahmad Badawi telahmengumumkan penubuhan Suruhanjaya Pengangkutan Awam Darat bagi menyelaras perkhidmatanpengangkutan awam khususnya di bandar-bandar besar diNegara ini.Perkhidmatan pengangkutan awam seharusnya dijadikanteras utama dalam strategi kerajaan bagi tujuan peleraiankesesakan trafik. Keperluan mobiliti di bandar-bandar besaryang meningkat tidak akan mampu lagi disokong olehpertambahan prasarana kerana arus pertambahanpenggunaan (bukan pemilikan) kenderaan peribadi jauhmerentas keupayaan penambahbaikan prasarana sedia ada.Masalah trafik akan menurunkan tahap sosioekonomimasyarakat dari aspek produktiviti, permintaan bahan api,kos rawatan hospital, kebersihan alam sekitar, kualiti hidupdan jurang ekonomi antara kelas masyarakat.Pada 21 Ogos 2008, Perdana Menteri telahMasa terbaik sudah tiba untuk Kerajaan Pusatmengalami sendiri masalah ketidak-cekapan trenKomuter dan LRT Aliran Kelana Jaya. Adalahmembelanjakan hasil perolehan negara bagi tujuandiharapkan kepedulian yang sama diberikanmeningkatkan keberkesanan pengangkutan awamterhadap perkhidmatan bas yang merupakanterutamanya di bandar-bandar berkepadatan tinggi di negarapemangkin utama dalam mewujudkan sistemini. Perbelanjaan prasarana dan aset pengangkutan awampengangkutan awam bersepadu dan menyeluruh.wajar untuk mewakili sebahagian besar pakej stimulusekonomi yang dicadangkan oleh Timbalan Perdana Menteri YAB Datuk Seri Najib Tun Razak pada 24January 2009.Kajian di Amerika Syarikat, sebuah negara maju yang telah mula mengubah dasar pengangkutan negaradari mesra-kenderaan peribadi kepada mesra-kenderaan awam, menunjukkan setiap satu dollar yangdilaburkan untuk projek pengangkutan awam menjana sembilan dollar dalam aktiviti ekonomi tempatan.Tanpa penglibatan tunjang oleh sektor awam, sektor swasta yang menawarkan perkhidmatanpengangkutan awam tidak akan mampu bersaing dengan tarikan kepenggunaan kenderaan peribadi keranasistem sokongan prasarana kenderaan peribadi diberi keutamaan oleh kerajaan (pembinaan jalan, lampuisyarat, dan lain-lain) sedangkan purata pengguna jalan raya yang menggunakan kenderaan awammenggunakan ruang jalan yang jauh lebih luas dari pengguna kenderaan awam, disamping menyumbangkepada peningkatan kos penyelenggaraan jalan raya dan pemuliharaan alam sekitar. Di kebanyakannegara maju, perolehan tambang pengangkutan awam hanya dapat menampung satu per tiga dari koskeseluruhan operasi pengangkutan awam yang dinaiki. Kos selebihnya, bersama dengan kos penyediaanprasarana dan aset pengangkutan awam diletakkan ke atas bahu sektor awam.Adalah diharapkan untuk Kerajaan Persekutuan dansegala kementerian agensi dibawahnya melaksanakanagenda penambahbaikan pengangkutan awam daratyang bersepadu dan menyeluruh melalui SPADdengan penuh amanah, cekap dan telus.Setiap dari kamu merupakan pemimpin dansetiap dari kamu akan ditanyai mengenai apayang kamu pimpin. (Sahih Bukhari dan Muslim)3

Barangsiapa yang memilih seseorangpegawai karena fanatisme dan kroni,sedangkan disana ada orang yanglebih baik dan lebih diridhai Allah,maka kalau dia memilih juga, berartidia itu telah mengkhianati Allah,mengkhianati Rasulullah (s.a.w.) danmengkhianati orang yang beriman.(Sahih Hakim)2.0 Bidang KuasaSPAD ditubuhkan atas objektif yang satu, iaitu memenuhi amanahkerajaan dalam penyediaan kemudahan mobiliti awam rakyatterutama di kawasan bandar berkepadatan tinggi, dan atas dasar itu,ianya ditubuhkan sebagai satu suruhanjaya yang mempunyaibidang kuasa untuk memberi arahan kepada semua badan-badandan agensi-agensi kerajaan untuk memberikan sistem sokonganyang sepenuhnya bagi mencapai objektif suruhanjaya.Pertindanan Bidang Kuasa SemasaMinistry ofHousing (Puspakom)CVLBMinistry of ant)PrasaranaMECD(Permits, ors(Metrobus, SJ, KGNHIN, Milan, Red, etc.)2.1GovernmentOperators(RapidKL, Rapid Penang)Keperluan badan pemantau pengangkutan awamArtikel ini diambil dari arkib akhbar BERITA HARIAN, 30/08/2008.Badan pantau pengangkutan awam perluPERKHIDMATAN transit aliran ringan LRT di Kuala Lumpur adalah tonggak pengangkutan awam paling utamadalam objektif kerajaan mengurangkan kesesakan trafik di ibu kota.Sehubungan itu, kenyataan Menteri Pengangkutan, Datuk Ong Tee Keat enggan bertanggungjawab sepenuhnyaberhubung masalah perkhidmatan LRT mengundang pelbagai tafsiran, menunjukkan seolah-olah urusanpengangkutan awam di Kuala Lumpur lebih layak untuk berada di bawah bidang kuasa Syarikat Prasarana NegaraBerhad (SPNB), yang dimiliki Kementerian Kewangan berbanding Kementerian Pengangkutan.Menerusi Perlembagaan Persekutuan, kerajaan kita ditadbir melalui kementerian untuk sektor perkhidmatan awamyang penting. Jabatan Kerjaraya, contohnya, menggunakan hasil bersama sumber pendapatan negara untukmewujudkan sistem rangkaian jalan bagi meningkatkan sosioekonomi rakyat.Objektif Kementerian Pengangkutan sepatutnya bukan hanya sekadar mengawal selia polisi dan penguatkuasaan4

kenderaan pengangkutan, tetapi menjadi badan paling kuat dalam mempengaruhi sokongan diperlukan untukmenjamin hak mobiliti rakyat, sama ada menerusi kenderaan peribadi atau kenderaan pengangkutan awam.Perdana Menteri kita amat tepat dalam keluhan beliau dengan keadaan komuter KTM yang disifatkannya sebagaiberpunca daripada ketiadaan sistem bersepadu. Berbanding negara maju yang mempunyai sistem pengangkutanberkesan, keadaan pengangkutan awam di negara ini berada dalam keadaan berterabur.Di Lembah Klang ada LRT, komuter, ERL, monorel, bas RapidKL dan pengusaha bas swasta yang lain masingmasing mempunyai matlamat dan modus operandi berbeza. Tanpa sistem pengangkutan awam bersepadu,pengguna pengangkutan awam tidak mempunyai insentif untuk menukar kaedah pengangkutan awam digunakan.Ini akan menjadi satu penyebab utama orang ramai lebih suka menggunakan kenderaan peribadi. Di dalam sistemRapidKL sendiri contohnya, mengapa kos perjalanan LRT (satu-satunya perkhidmatan pengangkutan awam yangboleh diharap di Kuala Lumpur) dari KLCC ke Titiwangsa lebih mahal daripada kos perjalanan dari KLCC ke PetalingJaya, sedangkan jarak antara KLCC dan Petaling Jaya tiga kali lebih jauh dari jarak antara KLCC dan Titiwangsa.Perkhidmatan pengangkutan awam adalah sektor perkhidmatan awam yang paling penting untuk diuruskanmenerusi penubuhan sebuah kementerian atau badan berkuasa yang baru. Badan berkuasa pengangkutan awampada peringkat Kerajaan Pusat dan perbandaran tempatan wajar ditubuhkan untuk menangani kecelaruan antarapelbagai agensi kerajaan yang mencorak agenda pengangkutan awam di negara ini.Sekiranya sumber pendapatan negara boleh disalurkan dengan banyak kepada pembinaan infrastruktur yangmenyokong kenderaan peribadi, mengapa sumber sama tidak disalurkan kepada sistem sokongan infrastruktur danoperasi pengangkutan awam?Penggunaan kenderaan awam membabitkan kos kemasyarakatan yang rendah dari segi penggunaan ruang jalan,penyediaan infrastruktur jalan dan pencemaran bunyi dan udara bagi setiap kilometer perjalanan seorangpenumpang berbanding dengan kenderaan peribadi.MUHAMMAD ZULKARNAIN HAMZAH2.2Pertindanan Bidang KuasaTelah banyak kali diwar-warkan oleh pelbagai pihak mengenai bidang kuasa yang bertindan sebagaipunca utama kegagalan penyediaan, penyelarasan dan pemantauan perkhidmatan pengangkutan awamyang berkesan.2.2.1Pemantauan OperasiContoh-contoh pertindanan bidang kuasa dalam pemantauan operasi adalah seperti berikut: Ketidak-selarasan antara pangkalan data pihak polis dan Lembaga Perlesenan KenderaanPerdagangan (LPKP), dimana ramai pemandu-pemandu bas ekspres yang dipertanggungjawabkan atas kemalangan maut mempunyai rekod kesalahan lalu-lintas yang buruk. Telahdiketahui umum ramai pemandu-pemandu bas Metrobus merupakan warga asing (yang undangundang pekerja asing tertakluk di bawah Kementerian Sumber Manusia), malah ada yangdilaporkan tidak memiliki permit memandu dan permit pekerjaan yang sah.JPJ memantau operasi pengangkutan awam hanya dari aspek laluan bas mengikut permit LPKPpada masa-masa tertentu sahaja. Tiada pemantauan dilakukan dari sudut ketepatan masa danjadual, dan keselamatan penumpang (yang sering berdiri di atas tangga).5

2.2.2Pemantauan PrasaranaContoh-contoh pertindanan bidang kuasa dalam pemantauan prasarana adalah seperti berikut: 2.2.3Len bas dibawah DBKL yang sedia ada tidak dipantau. Malah, dalamkesesakan jalan raya, PDRM membenarkan kenderaan lainmenceroboh ke len bas.Kedegilan pengusaha bas (terutamanya Metrobus) dalam mematuhiundang-undang jalan raya, terutamanya menjadikan simpangsimpang sibuk tertentu sebagai perhentian bas (yang berada bawahpenguatkuasaan DBKL), dan mengambil serta menurunkanKenderaan DBKL sendiripenumpang di tengah-tengah jalan raya. Sesetengah pengusaha basdidapati menghalang laluan bas.sengaja mensabotaj syarikat pesaing mereka dengan menyebabkankerosakan teruk pada perhentian bas awam (di bawah kuasa pihak berkuasa tempatan) yangmenjadi perhentian bas syarikat pesaing.Kesukaran JPJ bagi memantau kegiatan ulat-ulat tiket di tengah kesesakan Puduraya (sedangkanpengurusan kompleks berada di bawah UDA, yang ada hubung-kait dengan KementerianKeusahawanan dan Pembangunan Koperasi, KKPK, dan pemantauan lesen bas pula dibawahLPKP).Pemberian LesenContoh-contoh pertindanan bidang kuasa dalam pemberian lesen adalah seperti berikut: Pengusaha-pengusaha pengangkutan awam tidakmelengkapi antara satu sama lain, malah dibiarkan untukbersaing antara satu sama lain. Perkhidmatan keretapi lajuERL yang harganya mahal melalui koridor sama denganKTM Komuter dan ianya melalui kawasan perumahan diSerdang dan tenggara Puchong tanpa adanya apa-apastesen, walaupun infrastuktur rel laju (ERL menggunakanrel ‘standard gauge’ yang lebih lebar dari rel ‘metergauge’ yang digunakan KTM Komuter) telah lamaterbina.Terlampau banyak bas-bas berlainan nomborPemberian lesen laluan bas tanpa kajian menyeluruhmelalui kawasan yang sama.sama ada ianya dapat saling melengkapi dengankeperluan pengangkutan awam yang lain. Bas CausewayLink yang berdaftar operasinya di Johor Bahru dibiarkan beroperasi antara Pelabuhan Klang danKuala Lumpur. Syarikat bas RapidPenang tidak dibenarkan permit bas tambahan hanya keranaianya melanggar had yang dikenakan oleh LPKP, sedangkan rasional RapidPenang mempunyaiasas berbanding dengan birokrasi yang dikenakan LPKP yang tidak terbabit dalam kajianmendalam keperluan pengguna pengangkutan awam. Bas Metrobus dibiarkan bersaing denganbas RapidKL walaupun bas Metrobus sering didapati sengaja mengubah jadual dan laluan bagimerampas penumpang dari bas RapidKL.Walaupun RapidKL diberi subisidi 50 peratus, namun hampirkeseluruhan bas laluan ekspres yang sepatutnya dikhususkan untukperjalanan antarabandar dalam Lembah Klang digunakan untukperkhidmatan Dedicated Transport Services (khusus untuk wargakorporat Cyberjaya) yang lebih menguntungkan, atas alasan kajianPrasarana, yang dimiliki Kementerian Kewangan, telah menunjukkantidak cukup permintaan untuk perjalanan bas laluan ekspres/limitedBas RapidKL DTS dilihat tidakstop, sedangkan telah sedia maklum dalam Pelan Strategikdalam operasi walaupun padawaktu puncak.Kementerian Pengangkutan Malaysia 2008-2015 bahawa penyediaan6

2.2.4rangkaian perkhidmatan dan prasarana pengangkutan bersepadu mestilah dipacu olehpengeluaran, bukannya permintaan.Sistem pajak berleluasa (pemandu bas Cityliner milik Konsortium Transnasional mengakumenerima komisen bedasarkan perolehan tambang, apatah lagi syarikat kecil yang lain) dimanapemandu bas dan teksi membayar kadar tertentu kepada pemilik permit, dan terpaksa melanggarkapasiti penumpang, jadual dan laluan yang ditetapkan, mengubah kadar meter, danmembahayakan keselamatan penumpang dan pengguna jalan raya lain, untuk menjamin sasaranpendapatan bagi menanggung kos sewa dan penyelenggaraan. JPJ dan PDRM hanya bertindakkepada pemandu-pemandu bas dan teksi, dan tidak melihat kepada pengurusan yang memilikisyarikat pengangkutan awam tersebut. Pemandu teksi terpaksa membayar RM40-55 seharikepada pemilik syarikat yang tidak bertanggung-jawab dalam hal ehwal pengangkutan awam,kecuali sebagai pemilik aset dan pengutip sewa.Penyediaan PrasaranaContoh-contoh pertindanan bidang kuasa dalam penyediaan prasarana adalah seperti berikut: Sepertimana dalam garis panduan Pelan Fizikal Nasional yang dilancarkan pada April 2005,sepatutnya konfigurasi penggunaan tanah di kawasan perbandaran disepadukan dengan jaringanpengangkutan awam untuk meningkatkan keberkesanan penggunaantanah (dibawah penguatkuasaan Kementerian Perumahan dan KerajaanTempatan). Namun lokasi-lokasi strategik pengangkutan awam (dalambentuk len khas bas, terminal, depoh dan staging area) yang berada dipersimpangan koridor laluan utama ke pusat bandar terpaksadikorbankan untuk pembangunan tanah komersial (seperti kawasanpersekitaran KL Sentral, satu-satunya hab ‘bersepadu’ di dunia tanpaDaripada keadaan teruk diterminal bas di KL Sentral, jelaspenyediaan prasarana yang secukupnya bagi kelancaran pengguna bas).bas tiada dalam perancanganPerancangan koridor pengangkutan awam dilaksanakan hanyalah selepashab pengangkutan bersepadu.koridor lebuh raya siap dibina, yang kebanyakannya dibawah bidangkuasa Lembaga Lebuhraya Malaysia (LLM) dan EPU. Laluan koridor LRT Aliran Kelana Jayadibina bersebelahan dengan kabel pencawang elektrik, dan LRT Aliran Ampang terpaksamengikut aliran parit, menyebabkan kurangnya tarikan pengguna dari kawasan Ampang (untukke arah selatan menuju ke Cheras dan kembali arah ke utara menuju kembali ke Kuala Lumpur).Perhentian-perhentian bas baru di persekitaran Kuala Lumpur dibina oleh syarikat pengiklananParisign yang mensyaratkan mereka diberi hak untuk mengutip hasil perolehan ruang iklan,sedangkan tiada langsung informasi mengenai nama stesen, jadual dan laluan pengangkutanawam yang dipaparkan. Sewajarnya apa-apa hasil dari ruang iklan yang ditujukan pada penggunapengangkutan awam mestilah disalurkan kembali kepada penyelenggaraan prasaranapengangkutan awam, bukannya kepada sesebuah entiti perniagaan.Bidang kuasa penyediaan prasarana pengangkutan awam untuk bas-bas laluan lebuhraya beradadiluar kawalan pihak berkuasa tempatan, menyebabkan tiada kesinambungan antara bas-baspengantara dengan bas-bas yang melalui lebuhraya ke pusat bandaraya. Perancangan laluan susurmasuk dan keluar lebuhraya yang kompleks (dibawah LLM) menyukarkan perlaksanaan sistemlaluan bas yang berkesan.Terminal-terminal bas yang sedia ada dimiliki oleh pemilik perniagaanhartanah yang bermotivasikan pulangan dari tapak terminal, yangsepatutnya dibiarkan luas bagi kemudahan pengguna pengangkutanawam. Contoh paling utama ialah KL Sentral yang dikenali sebagaisatu-satunya hab pengangkutan awam bersepadu di Kuala Lumpurwalaupun kebanyakan ruang stesen dipenuhi gerai-gerai seperti pasarFungsi utama KL Sentralmalam, dan berada jauh dari hentian bas serta stesen Monorel.lebih serupa dengan CentralMarket daripada sebuahPihak berkuasa tempatan dan JKR mempunyai piawaian berbezati lk t7

2.3mengenai kemudahan perhentian bas dan keperluan OKU. Agensi-agensi perancangan danpenyediaan infrastuktur bandar yang berada dibawah kedua-dua Kerajaan Negeri danKementerian Perumahan dan Kerajaan Tempatan tidak mengambil kira keperluan ruang pejalankaki.Kebanyakan kawasan perumahan baru tidak dibina mengikut garis panduan Pelan FizikalNasional, dengan sistem jalan yang merumitkan dan ketiadaan jalan pejalan kaki (contoh: SubangJaya, Puchong, Kelana Jaya). Sedangkan di negara dengan pengangkutan awam berkesan,perancangan bandar dilaksanakan dengan rapi sehingga kawasan berdekatan titik transitpengangkutan awam boleh dikenakan cukai tanah yang lebih tinggi berbanding kawasan lain.Penyelarasan Bidang KuasaSPAD sewajarnya mempunyai bidang kuasaDua pihak yang terikat dengan perjanjiantertinggi di peringkat Parlimen bagi menggubalmempunyai pilihan untuk mengubah fikiranundang-undang untuk mencapai objektifnya. Disehingga mereka berpisah; sekiranya merekabawah SPAD perlu diwujudkan Pihak Berkuasatelus dan jujur, perjanjian mereka akan diberkati,Pengangkutan Awam Pusat (PBPAP) yangdan sekiranya mereka menyelindung (sesuatubertanggung-jawab menjamin piawaian dalamyang patut diketahui pihak yang lain) danmenentukan penanda capaian prestasi utama (KPI)bercakap bohong, keberkatan perjanjian merekabagi seluruh negara. Dasar perancanganakan dilupuskan. (Sahih Bukhari dan Muslim)pengangkutan awam bersepadu hendaklahdiselarikan dengan Pelan Fizikal Negara, dan PBPAP bertanggung-jawab untuk menggemblengkankerjasama dari kementerian dan agensi sokongan kerajaan berkaitan dengan pengangkutan awam, melaluiskop pertanggung-jawaban yang lebih jelas dan penilaian pencapaian KPI. Ketelusan dalam pencapaianKPI perlu dititik-beratkan dan ini adalah tanggungjawab utama SPAD.Transit Governance ModelStructured level of authorities for government agencies to provide holistic directionHighest Chamber of Legislature(Senate / Parliamentary Committeeon Public Transport)National Public TransportationStatutory AuthorityMetropolitan Public TransportAuthority(clusters of large cities)PublicTransportCommittee,STATE HALLASSEMBLYFederal AgenciesDepartment of TransportationRoad and Highway AdministrationFinance MinistryUrban Sustainability InstitutePublic Works ServicesTraffic Services BureauDepartment of CommerceTransport Safety CommissionRegional Public TransportAuthoritySupporting State AgenciesLocal GovernmentsBureau of Motor VehiclesState Board of AccountsPublic Amenities CouncilTown Planning DepartmentHousing Development OfficeLocal Transport Authority(cities and towns)Rural Transport Authority(sparse district and villages)PBPAP akan memastikan Pihak Berkuasa Pengangkutan Awam Tempatan (PBPAT) mematuhi piawaianuntuk mengawal laluan, kadar tambang, aset, pemantauan trafik dan operasi, serta penyediaan zon transit.Pengusaha pengangkutan awam akan bersaing dengan pengusaha lain bukan dalam merebut penumpang,tetapi dalam mencapai sasaran KPI masing-masing, sepertimana dalam perjanjian yang dimeterai dalamtempoh kontrak berkala dimana sekiranya mereka tidak dapat mencapai sasaran KPI, kontrak akandiberikan kepada syarikat lain. PBPAT akan menggunakan segala instrumen di bawah bidang kuasa8

Jawatankuasa Pengangkutan Awam Negeri (JPAN) untuk mengukur pencapaian KPI pemegang konsesilaluan pengangkutan awam, dan juga pencapaian KPI agensi sokongan tempatan.Lembah Klang wajar untuk mempunyai Pihak Berkuasa Pengangkutan Awam sendiri, ataupun KUTA(Klang Valley Urban Transport Authority) yang pernah dicadangkan lebih sepuluh tahun lalu, untukmempunyai bidang kuasa bagi menggemblengkan sistem sokongan untuk pengangkutan awam berkesandari kawasan perumahan Lembah Klang ke pusat bandaraya Kuala Lumpur. Bagi setiap daerahperumahan sekitar Kuala Lumpur pula wajar ditubuhkan PBPAT bagi perkhidmatan pengangkutan awamberkesan dalam kawasan tempatan masing-masing (dan juga bas perantara ke zon transit yang terletakdibawah kuasa KUTA).3.0 Pengagihan Pertanggung-jawaban Pengangkutan AwamKaedah yang telah digunapakai untuk mengukur keberkesanan pengangkutan awam di Malaysia perludiubah, kerana viability pengangkutan awam tidak dapat diukur melalui perolehan keuntungan darioperasi pengangkutan awam. Seringkali kedengaran alasan daripada pengusaha bas atau keretapi,berkenaan dengan frekuensi pengangkutan awam yang tidak kerap di sesetengah lokasi perbandarankerana laluan tersebut tidak menguntungkan. Walhal laluan tersebut sentiasa dilalui kenderaan peribadi,menunjukkan wujudnya pergerakan orang ramai di kawasan terbabit.Ini menimbulkan tanda tanya, sama ada kepenggunaan pengangkutan awam yang rendah disebabkan olehkurangnya prasarana khas pengangkutan awam (len bas untuk memisahkan bas dari disekat kesesakantrafik), kurangnya integrasi antara pengangkutan awam, ketiadaan prasarana pejalan kaki sempurna,ataupun laluan koridor yang melalui kawasan terbabit direka-bentuk untuk mengutamakan pengangkutanperibadi berbanding dengan pengangkutan awam. Oleh itu wajar untuk KPI diperkenalkan bagi mengukurkeberkesanan pengangkutan awam, dan untukmengesan bahagian weakest link yang mana yang Dan janganlah kamu jemu menulis setiappatut diberi perhatian mendalam.perkara dalam perjanjian yang bertempohmasanya itu, sama ada kecil atau besarjumlahnya. Yang demikian itu, lebih adil di sisi3.1 Model PengukuranAllah dan lebih membetulkan (menguatkan)Keberkesanan Pengangkutanketerangan saksi, dan juga lebih hampir kepadaAwamtidak menimbulkan keraguan kamu. (QS AlBaqarah 2:282)Kayu ukur KPI merupakan penanda utama dalammenentukan keberkesanan penambah-baikan pengangkutan awam. PBPAP bertanggung-jawabmengagihkan risiko dan tanggung-jawab secara adil dan saksama di antara operator-operatorpengangkutan awam dengan badan berkuasa pengangkutan awam.9

Transit Benchmark ModelFair allocation of risks and responsibilities between operators and authoritiesINPUTSTax CoffersFaresInfrastructure TechnologyResourcesLaborPESCOS’ESSNET IEIVRICTOEFTHEFAUTSCOCONSUMED r/energy unitInfra. KPIsService KPIs3.1.1S’ORAT EER OPOP SCKPIs in: Accessibility Availability Reliability Safety ComfortEFFICIENCYPRODUCED OUTPUTSDowntime/mileOperational cost/mileVehicle seats/mileCapaian mudah kepada pengangkutan awamPengangkutan awam perlu mesra kepada pengguna dari semua golongan, termasuk OKU, orang tua,perempuan mengandung dan kanak-kanak.KPI untuk PBPAT termasuk: kemudahan pejalan kaki mesra-OKU kemudahan laluan dan tempat letak basikal atau kereta lintasan jalan, parit, jejantas platform transit sistem tiket dan pintu masuk yang mudah dicapai jarak pertukaran transit yang dekatKPI untuk Operator termasuk: penyediaan koc berlantai rendah dengan fungsi kneeling (ataupun sistem lif hidrolik) lokasi tempat duduk boleh ubah khas untuk OKU3.1.2Kehadiran pengangkutan awamPengangkutan awam hendaklah sentiasa available untuk kawasan perbandaran yang sepatutnya memilikikemudahan mobiliti yang berkesan dan efisien sekiranya dilaksanakan secara kolektif.KPI untuk PBPAT termasuk: tinjauan maklumbalas pengguna mengenai jadual dan corak laluan pengangkutan awam analisa dan tindakan lanjutan supaya frekuensi dan corak laluan pengangkutan awam berpadanandengan kehendak pengguna peratusan pengguna pengangkutan awam berbanding dengan keseluruhan pengguna koridor trafik sejauh mana aset-aset kenderaan pengangkutan awam dapat menampung permintaanpengangkutan awam dalam anggaran jangka masa pendek dan panjang10

sejauh mana koridor khas yang diperuntukkan untuklaluan pengangkutan awam (len dan lampu isyarat khasuntuk bas, landasan keretapi, dsb) dapat menampungjumlah kenderaan pengangkutan awam yang diperlukanjumlah kesesakan trafik dan pencemaran udara/bunyiyang dapat dikurangkan bagi setiap kilometer perjalananpengangkutan awamKPI untuk Operator termasuk: kekerapan aset kenderaan awam memasuki bengkeldaripada berada di atas jalan/landasan kos operasi (bahan api, penyelenggaraan, gaji/jam dsb)bagi setiap kilometer perjalanan pengangkutan awam kapasiti tempat duduk/tempat berdiri bagi setiap kilometerperjalanan pengangkutan awam3.1.2Reliabiliti pengangkutan awamKeadaan terbaru di KTM Komuter yangdasyat, walaupun sistem beratur ikut warnatelah diperkenalkan, menunjukkan kegagalanpihak berkuasa untuk memastikan penyediaanpengangkutan awam dapat memenuhipermintaan pengguna dalam jangka masapanjang. Ramai lagi pengguna kenderaanperibadi yang tidak kisah menggunakanpengangkutan awam tetapi enggan berbuatdemikian kerana kegagalan pengangkutanawam memenuhi permintaan.Pengangkutan awam yang berkesan tidak akan menghampakanpengguna, kerana ketidak-pastian sama ada pengangkutan awam yang dinaiki sesak atau tidak, lambattiba atau tidak, dan sebagainya, menunjukkan masalah ketara dalam pentadbiran pengangkutan awam.KPI untuk PBPAT termasuk: pemantauan berkala terhadap ketepatan jadual, laluan dankapasiti pengangkutan awam penghantaran amaran dan denda kepada Operator yang gagalmenepati jadual koordinasi penyebaran maklumat yang jelas, komprehensif,bersepadu dan berkesan di lokasi dan medium massa yangstrategik dalam hal berkaitan jadual dan laluan pengangkutanawam.KPI untuk Operator termasuk: kepantasan Operator dalam melaporkan apa jua masalah yang menjejaskan perkhidmatan kepadaPBPAT kekerapan kegagalan kenderaan awam mematuhi jadual maklumbalas pengguna mengenai kesesakan dan kelewatan pengangkutan awam3.1.2Keselamatan pengangkutan awamPengangkutan awam yang tidak memenuhi piawaian keselamatan wajar dibendung dari memberikanperkhidmatan. Piawaian keselematan perlu ditentukan dan dilaksanakan melalui pemantauan yangberterusan dan serius.KPI untuk PBPAT termasuk: segala kod dan peraturan Akta Keselamatan & Kesihatan Pekerjaan (OSHA) dipenuhi PBPAT laluan pejalan kaki yang sibuk dipantau dengan CCTV dan rondaan berterusan, dan laluan yangkurang sibuk disediakan dengan tiang telefon kecemasan dan lampu yang secukupnya platform kenderaan awam yang secukupnya (sesuai dengan bilangan pengguna) dengan garisanberdiri dibelakang garisan kuning beserta jejalur getah (bagi OKU dengan masalah penglihatan)11

piawaian ketegaran dan keteguhan badan bas (sama ada baru atau refurbished) yang menghalangbahagian bumbung dari remuk atau tercabut, dan melindungi dinding bas dari mudah terkopek,sekiranya bas terbalik atau bertembung dengan kenderaan beratpenghadang bawah di belakang dan hadapan bas supaya kenderaan kecil melantun dan tidak jauhterperosok masuk ke bawah badan bas ketika kemalanganperletakan papan informasi dan amaran kepada pengguna pengangkutan awam (oleh pihakpengurusan terminal atau prasarana pengangkutan awam)pemantauan berkala terhadap semua KPI berkaitan keselamatan pengangkutan awampenghantaran denda dan surat gantung operasi kepada Operator yang gagal dalam spotcheckmaklumbalas pengguna mengenai keselamatan pejalan kaki (untuk tindakan lanjut, sepertipenyediaan lampu isyarat atau jejantas, penutupan lubang parit, pembaikan lampu dan kabelelektrik yang terdedah dsb)KPI untuk Operator termasuk: segala

Adalah diharapkan untuk Kerajaan Persekutuan dan segala kementerian agensi dibawahnya melaksanakan agenda penambahbaikan pengangkutan awam darat yang bersepadu dan menyeluruh melalui SPAD dengan penuh amanah, cekap dan telus. Pada 21 Ogos 2008, Perdana Menteri telah mengalami sendiri masalah